Yaşam Sağlık Rehberi
Uzman hekimlerimiz tarafından hazırlanan güncel tıp yazıları, hastalık korunma yolları ve erken tanı rehberi.

Yüksek Kolesterol: Belirti Vermeden İlerleyen Kalp ve Damar Riski
Kolesterol, vücudun hücre yapısı ve bazı hormonların üretimi için ihtiyaç duyduğu yağımsı bir maddedir. Sorun, kandaki miktarı ve türleri dengesiz olduğunda başlar. Yüksek kolesterol çoğu zaman hiçbir şikâyete yol açmaz; damar duvarında yıllar içinde sessizce plak birikmesine neden olur ve kalp krizi ile felç riskini artırır. Bu yüzden 'kendimi iyi hissediyorum' demek, kolesterolün normal olduğu anlamına gelmez.
Kan tahlilinde birkaç değer birlikte değerlendirilir. LDL, halk arasında 'kötü kolesterol' olarak bilinir ve damar duvarında birikme eğilimindedir. HDL 'iyi kolesterol' olarak anılır ve fazlasının karaciğere taşınmasına yardımcı olur. Trigliserit ise kanda dolaşan bir başka yağ türüdür; fazla şeker, alkol ve kalori alımıyla yükselir. Hedef değerler kişinin yaşına, tansiyon, şeker hastalığı, sigara ve ailesel kalp hastalığı gibi risk faktörlerine göre değiştiği için, 'normal' sayılan değeri hekiminizle birlikte belirlemek gerekir.
Kolesterolü etkileyen nedenlerin bir kısmı değiştirilebilir: doymuş yağ ve trans yağdan zengin beslenme, hareketsizlik, fazla kilo, sigara ve aşırı alkol. Bir kısmı ise değiştirilemez; aile öyküsü ve genetik yatkınlık bunlardandır. Ailesel hiperkolesterolemi adı verilen kalıtsal durumda kolesterol, genç yaşlardan itibaren çok yüksek seyredebilir. Ailenizde erken yaşta kalp krizi ya da çok yüksek kolesterol öyküsü varsa, kontrole daha erken başlamanız gerekir.
Beslenmede yapılabilecek değişiklikler gerçekten fark yaratır. Kızartma, işlenmiş et ürünleri, hazır hamur işleri ve tereyağı gibi doymuş yağ kaynaklarını azaltın; zeytinyağı, kuruyemiş ve avokado gibi doymamış yağlara yer verin. Yulaf, baklagiller, sebze ve meyveden gelen lifler kolesterolün emilimini azaltmaya yardımcı olur. Haftada iki öğün balık tüketmek faydalıdır. Düzenli egzersiz HDL'yi yükseltir, trigliseriti düşürür; haftada yüz elli dakika tempolu yürüyüş iyi bir başlangıçtır. Sigarayı bırakmak ise tek başına damar sağlığını belirgin biçimde iyileştirir.
Yaşam tarzı değişiklikleri yeterli olmadığında ya da risk yüksek olduğunda hekim kolesterol düşürücü ilaç önerebilir. Bu ilaçlar kalp ve damar hastalıklarını önlemede kanıtlanmış bir yere sahiptir; ancak doz ve süreyi hekim belirler. Kendi kendinize ilaç başlamayın ve iyi hissettiğiniz için tedaviyi yarıda bırakmayın.
Yirmi yaşından sonra kolesterol ölçümünün düzenli aralıklarla yapılması önerilir; riskiniz varsa sıklık artar. Silivri Yaşam Tıp Merkezi Dahiliye ve Kardiyoloji polikliniklerimizde lipid profilinizi çıkarabilir, kalp-damar riskinizi birlikte değerlendirebiliriz.
